8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nün kökeni, 19. yüzyılda ABD’de yaşanan büyük bir işçi faciasıyla ilişkilendirilen tarihsel bir olaya dayanır. 1857 yılında New York’ta bir tekstil fabrikasında meydana gelen yangın sırasında çok sayıda kadın işçi yaşamını yitirdi. Olay, kadın emeği mücadelesinin sembolü haline gelen trajediler arasında yer aldı. Bu gelişme sonrası “1857’de 129 kadın neden öldü?” sorusu her yıl 8 Mart yaklaşırken yeniden araştırılan başlıklar arasında bulunur.
Sanayi devrimi döneminde fabrikalarda çalışan işçiler ağır koşullarla karşı karşıya kaldı. Uzun mesai saatleri, düşük ücret politikaları ile iş güvenliği eksikliği tekstil sektöründe çalışan kadın işçiler açısından büyük sorun yarattı. Bu koşullar, çalışma şartlarının değiştirilmesi talebiyle başlayan protestoların temelini oluşturdu. Yaşanan trajedi ise kadın işçi hakları mücadelesinin tarihsel simgelerinden biri olarak hafızalara kazındı.
1857’de 129 Kadın Neden Öldü? Nasıl Oldu?
1857 yılında New York’ta bulunan bir tekstil fabrikasında çalışan binlerce işçi çalışma koşullarına karşı grev başlattı. Eylemin merkezinde kadın işçiler yer aldı. Grev sırasında yaklaşık 40 bin işçinin çalışma saatlerinin azaltılması ile ücretlerin artırılması talebiyle protestoya katıldığı bilgisi paylaşıldı.
Grevin sürdüğü günlerde fabrikanın bulunduğu alanda gerginlik yaşandı. Polis müdahalesi ile fabrika yönetiminin aldığı önlemler nedeniyle işçilerin bulunduğu binanın kapıları kapatıldı. Bu sırada fabrikada yangın çıktı. Yangın kısa sürede büyüdü.
Kapıların kapalı olması içeride bulunan işçilerin dışarı çıkmasını engelledi. Yangın sırasında fabrikada mahsur kalan 129 kadın işçi yaşamını yitirdi. Olay büyük bir işçi faciası olarak tarihe geçti. Yangın sonrası New York’ta düzenlenen cenaze törenine on binlerce kişinin katıldığı aktarıldı.
Yaşanan trajedi kadın emeği mücadelesi açısından önemli bir dönüm noktası olarak kabul edildi. Kadın işçilerin çalışma koşulları ile eşit hak talepleri uluslararası tartışmaların merkezine taşındı. Olay uzun yıllar boyunca kadın hareketi tarafından hatırlanan sembolik gelişmeler arasında yer aldı.
Kadın hakları mücadelesi ilerleyen yıllarda uluslararası platformlarda gündeme taşındı. 1910 yılında Danimarka’nın Kopenhag kentinde düzenlenen Sosyalist Kadınlar Konferansı sırasında kadınların mücadelesini temsil eden özel bir gün önerisi sunuldu. Bu öneri Clara Zetkin tarafından dile getirildi.
Konferans sırasında yapılan öneri kabul edildi. Kadın işçilerin mücadelesini temsil eden bir günün her yıl anılması kararı alındı. Bu kararın ardından 8 Mart tarihi kadın emeği ile eşitlik mücadelesini temsil eden bir gün olarak anılmaya başlandı.
New York’ta hayatını kaybeden kadın işçilerin anısı, 8 Mart’ın sembolik anlamının temelini oluşturdu. Gün ilerleyen yıllarda birçok ülkede kadın hakları, çalışma yaşamında eşitlik ile toplumsal haklar konusundaki mücadeleyi temsil eden uluslararası bir anma günü haline geldi.