555K Olayı, 5 Mayıs 1960 tarihinde Ankara Kızılay Meydanı'nda Demokrat Parti iktidarını protesto etmek amacıyla üniversite öğrencileri tarafından düzenlenen gösteridir. Adını "5. ayın 5. günü saat 5'te Kızılay'da" ifadesinin baş harf ve rakamlarından alan eylem, Türkiye siyasi tarihinin en bilinen öğrenci protestolarından biri olarak kabul edilmektedir. 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden yalnızca 22 gün önce gerçekleşmiştir. 555K Olayı, aradan geçen uzun yıllara rağmen Türkiye'nin yakın siyasi tarihini araştıranların en çok merak ettiği başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Dönemin siyasi atmosferi, öğrenci hareketleri ve Demokrat Parti iktidarına karşı düzenlenen protestolar nedeniyle eylem, tarih kitaplarında önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilmektedir.
555K Olayı Nedir? Ne Zaman Oldu?
555K parolası, "5'inci ayın 5'inde saat 5'te Kızılay'da" anlamına gelmektedir. Gösterinin çağrısı güvenlik güçlerinin önceden haberdar olmaması amacıyla kulaktan kulağa bu parola ile yayılmıştır. 5 Mayıs 1960 günü saat 17.00'de Ankara Kızılay Meydanı'nda toplanan öğrenciler, Demokrat Parti yönetiminin uygulamalarını protesto etmeye başlamıştır.
Eylemin düzenlenmesinde, 28 ve 29 Nisan 1960 tarihlerinde İstanbul ve Ankara'da yaşanan öğrenci olaylarının etkisi bulunmaktadır. olaylarda polis müdahalesi sonucu yaşanan ölümler ve yaralanmalar ülkedeki siyasi gerilimi artırmıştır. Artan baskı ortamı sonrasında üniversite öğrencileri Ankara'da kitlesel bir protesto organize etmiştir.
Gösteri sırasında dönemin Başbakanı Adnan Menderes de Kızılay Meydanı'na gelmiştir. Kalabalığın arasına giren Menderes'in öğrencilerle kısa süreli diyalog yaşadığı, "Ne istiyorsunuz?" sorusuna "Hürriyet istiyoruz." yanıtının verildiği döneme ilişkin kaynaklarda yer almaktadır. Yaşanan gerginliğin ardından Menderes güvenlik önlemleri altında bölgeden ayrılmıştır. 555K Olayı'nı Türkiye'deki ilk kitlesel sivil itaatsizlik örneklerinden biri olarak değerlendirmektedir. Gösteriden yaklaşık üç hafta sonra 27 Mayıs 1960 askeri darbesi gerçekleşmiş, bu nedenle 555K eylemi darbe öncesindeki en önemli siyasi gelişmeler arasında gösterilmiştir.