Hantavirüs, kemirgenlerden insana geçen nadir fakat ağır seyirli bir enfeksiyondur. Hastalık ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, nefes darlığı bulgularıyla başlar. En sık geçiş yolu, enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı, tükürüğü, yuva materyaliyle kirlenen havanın solunmasıdır. Risk ciddidir.
Yurt dışında bildirilen vaka kümeleri, hantavirüs aramalarını yeniden tırmandırıyor. Erken dönemde grip benzeri yakınmaların görülmesi, geçiş yoluna dönük merakı büyütmektedir. Kapalı alan temizliği, kırsal temas, kemirgen izleri taşıyan depo ile ahır ortamları başlıca risk noktaları arasında sayılır. İnsandan insana geçiş yalnızca Andes virüsü için sınırlı biçimde kayda geçmiştir.
Hantavirüs Belirtileri Nedir, Nasıl Bulaşmaktadır
Sessiz duran depo, uzun süredir açılmamış kulübe, köşede fark edilmeyen kemirgen izi tehlikeyi büyütüyor. Hantavirüs çoğu zaman görünmeyen bir temasla hayata sızıyor. İlk şikâyet sıradan bir enfeksiyonu andırıyor. Sonra nefes daralıyor, ateş yükseliyor, halsizlik alarm veriyor. Kısa sürede tıbbi takip ihtiyacı doğuyor.
Hantavirüs enfeksiyonu Orthohantavirus grubundaki virüslerden kaynaklanır. Doğal taşıyıcılar kemirgenlerdir. İnsanlar çoğunlukla enfekte hayvanın çevreye bıraktığı idrar, dışkı, tükürük, yuva kalıntısı üzerinden virüsle karşılaşır. Kirlenen tozun havaya kalkması, solunum yoluyla geçişin ana mekanizmasıdır. Temas sessiz ilerler.
Belirtiler hastalık tipine göre farklılaşmaktadır. Pulmoner sendromun erken evresinde ateş, yorgunluk, kas ağrısı, baş ağrısı, baş dönmesi, üşüme, karın şikâyetleri görülebilir. İlerleyen aşamada tabloya öksürük, göğüste sıkışma hissi, nefes darlığı eklenir. Akciğer tutulumu ağır seyre kapı aralamakta. Erken fark edilme hayati değer taşır.
Avrupa hattıyla Asya coğrafyasında görülen hemorajik ateşli renal sendromda böbrek etkilenmesi öne çıkar. İlk bulgular arasında ani ateş, şiddetli baş ağrısı, sırt ağrısı, karın ağrısı, bulantı, görmede bulanıklık sayılmaktadır. İlerleyen süreçte tansiyon düşüklüğü, kanama eğilimi, böbrek fonksiyonlarında bozulma gelişebilir. Klinik takip kaçınılmazdır.
Kuluçka süresi temas sonrası birkaç gün içinde başlamayabilir. Pulmoner sendromda belirtiler çoğu kez temastan bir ila sekiz hafta arasında ortaya çıkar. Renal sendromda yakınmalar bir-iki hafta içinde kendini gösterir. Nadir kayıtlarda sekiz haftaya uzayan kuluçka dönemi bildirilmektedir. Zaman aralığı geniştir.
Bulaşma riski kemirgen yoğunluğu yüksek alanlarda artar. Uzun süre kapalı kalan evler, bağ evleri, depolar, ahırlar, ambarlar, tarla çevresi, ormanlık bölgeler riskli temas noktaları arasında sayılmaktadır. Süpürme sırasında kalkan toz, dışkı kalıntısı, yuva parçaları solunum yoluna taşınabilir. Isırık çok daha nadir bir geçiş yoludur.
İnsandan insana bulaşma hantavirüslerde olağan yol kabul edilmez. Dünya Sağlık Örgütü, geçmiş Andes virüsü salgınlarında sınırlı insan geçişi kaydedildiğini duyurmaktadır. Söz konusu virüs türü Güney Amerika bağlantılı vakalarda ayrı izlenir. Yaygın risk değerlendirmesi kemirgen teması üzerine kuruludur. Ana kaynak kemirgendir.
Korunmada kemirgen girişinin engellenmesi, gıda artıklarının kapalı tutulması, depolama alanlarının havalandırılması, kuru süpürme yerine ıslak temizliğin uygulanması öne çıkar. Kirli alan temizliğinde maske, eldiven, göz koruması kullanılır. Kemirgen dışkısı taşıyan yüzeyler dikkatle dezenfekte edilmelidir. Temas sonrası ateş, nefes darlığı, ağır halsizlik gelişen kişilerin sağlık kuruluşuna başvurması gerekir. Tedavi destekleyici yaklaşımla yürütülmekte, sahada izleme çalışmaları kemirgen popülasyonu üzerinden genişletilmektedir.