Masumiyet Müzesi, Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk tarafından romanla birlikte tasarlanan özel bir müze projesidir. 2008’de yayımlanan Masumiyet Müzesi adlı eserle eş zamanlı düşünülerek hayata geçirilmiştir. Romanın kahramanları Kemal ile Füsun’un hikâyesi kurgudur. Karakterler gerçek kişiler değildir.
Eser yayımlandıktan sonra okurlar, anlatılan hikâyenin gerçek olup olmadığını merak etti. Müzenin fiziksel olarak ziyaret edilebilir olması, soruları artırdı. İstanbul’un Çukurcuma semtindeki yapı 2012’de kapılarını açtı. Roman ile mekân arasındaki bağ gündeme taşındı.
Masumiyet Müzesi gerçek mi, hikâyesi kime dayanıyor?
Romanın olay örgüsü yazarın hayal gücüne dayanır. Kemal ile Füsun arasındaki ilişki kurmaca bir anlatıdır. Müzede yer alan objeler hikâyeyi desteklemek amacıyla toplandı. Kişisel bir aşk hikâyesine dair belge sunmaz.
Yazar, romanı kaleme alırken 1970’ler ile 80’ler İstanbul’unu yansıtan nesneleri toplamaya başladı. Bu nesneler dönemin gündelik yaşamına işaret eder. Sergilenen her obje kitabın bir bölümüne karşılık gelecek biçimde düzenlendi. Ziyaretçi anlatıyı nesneler üzerinden takip eder.
Çukurcuma’daki 19. yüzyıl binası müze için seçildi. Yapı tarihî dokusunu korur. Odalar romanın akışına göre tasarlandı. Vitrinlerde binlerce parça yer alır.
Toplanan eşyalar farklı kaynaklardan edinildi. Pazar yerlerinden satın alınan parçalar bulunur. Arkadaş çevresinden temin edilen objeler sergide yer aldı. Amaç dönemin atmosferini görünür kılmaktı.
Roman ile müze eş zamanlı bir sanat projesi şeklinde planlandı. Kitap okunduğunda müze farklı bir katman sunar. Müze gezildiğinde roman yeni anlam kazanır. İki çalışma birbirini tamamlar.
Hikâye gerçek bir kişinin yaşam öyküsüne dayanmaz. Yazarın gözlemleri ile dönemin şehir hayatına dair izlenimleri kurgu içinde şekillendi. Aşk anlatısı tamamen edebî bir inşa olarak sunuldu. Müzedeki nesneler bu anlatının somut karşılığıdır.
Masumiyet Müzesi, edebiyat ile fiziksel mekânın birleştiği nadir örneklerden biri olarak değerlendirilir. Romanın dünyası İstanbul’da somut bir adrese taşındı. Ziyaretçiler hem kurgu hikâyeyi hem kültürel objeleri aynı çatı altında deneyimler. Bu yönüyle proje edebiyat tarihinde özgün bir yer edinmiştir.