İran’ın Lübnan’a yönelik saldırılar nedeniyle ABD ile yürütülen dolaylı görüşmeleri askıya aldığına dair haberler, küresel piyasalarda yeni haftanın en sert başlıklarından biri oldu. Tahran cephesinden gelen açıklamalarda, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarının ateşkes dengelerini bozduğu belirtilirken, ABD ve İsrail’in olası ihlallerin sonuçlarından sorumlu tutulacağı ifade edildi. Reuters, İran’ın ABD’nin çelişkili tutumu ve İsrail’in Lübnan saldırıları nedeniyle diplomatik sürecin geciktiğini açıkladığını aktardı.
Piyasalarda bu gelişmenin ilk etkisi altın ve petrol fiyatlarında görüldü. Altın haftaya düşüşle başlarken, gram altın sabah saatlerinde 6.660 TL çevresine geriledi. Ons altın da 4.500 dolar bandında baskı altında kaldı. Buna karşılık petrol fiyatları, Orta Doğu gerilimi ve enerji arzı endişeleriyle yükselişe geçti. Brent petrolün 96 dolar seviyesini aşması, küresel piyasalarda enflasyon ve arz güvenliği endişelerini yeniden artırdı.
İran’ın Kararı Piyasalarda Neyi Değiştirdi
Altındaki düşüşte en önemli etkenlerden biri güçlenen dolar oldu. Altın dolar üzerinden fiyatlandığı için ABD para birimindeki değer artışı, ons altını diğer para birimleriyle yatırım yapanlar için daha pahalı hale getiriyor. Bu durum talebi zayıflatırken fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor. CNBC-e’ye göre petrol fiyatlarındaki yükseliş ve ABD-İran anlaşmasına ilişkin belirsizlik, altının haftaya yön bulmakta zorlanmasına neden oldu.
Gram altın tarafında ise hem ons altındaki düşüş hem de dolar/TL kurundaki hareket belirleyici oluyor. İç piyasada gram altın 6.600 TL bandında izlenirken, Kapalıçarşı ve serbest piyasa fiyatları arasında makas oluşabiliyor. Gazete Oksijen’in aktardığı verilere göre gram altın güne 6.680 TL seviyesinden başladıktan sonra 6.661 TL’ye kadar geriledi; ons altın ise 4.515 dolar civarında işlem gördü.
Petrol tarafında ise tablo tersine döndü. ABD-İran hattındaki belirsizlik, Lübnan cephesinde artan çatışma riski ve Hürmüz Boğazı çevresindeki enerji güvenliği endişeleri fiyatları yukarı taşıdı. Rudaw’ın aktardığı piyasa verilerinde Brent petrolün 96 dolar 54 sent seviyesine yükseldiği belirtildi. Bu seviye, yatırımcıların Orta Doğu kaynaklı arz risklerini yeniden fiyatlamaya başladığını gösterdi.
İran’ın dolaylı görüşmeleri askıya aldığına dair haberler, piyasalarda diplomatik çözüm ihtimalinin zayıfladığı algısını güçlendirdi. Guardian, İran’ın İsrail’in Gazze ve Lübnan’daki operasyonları durana kadar ABD ile barış görüşmelerine devam etmeyeceğini bildirdiğini aktardı. Bu açıklama, enerji piyasasında risk primini artırırken petrol fiyatlarını destekleyen ana başlıklardan biri oldu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin açıklaması da gerilimi büyüten mesajlardan biri olarak öne çıktı. Arakçi, İran ile ABD arasındaki ateşkesin Lübnan dahil tüm cepheleri kapsadığını, bir cephedeki ihlalin tüm cephelerde ihlal anlamına geleceğini söyledi. Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Arakçi, herhangi bir ihlalin sonuçlarından ABD ve İsrail’in sorumlu olacağını belirtti.
Beyrut’un Dahiye bölgesine yönelik İsrail saldırıları ve Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyindeki hedeflere saldırı açıklamaları, krizin yalnızca İran-ABD hattıyla sınırlı kalmadığını gösteriyor. The Guardian, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Beyrut’un güney banliyölerine hava saldırısı emri verdiğini ve bunun Lübnan cephesinde büyük bir tırmanış anlamına geldiğini yazdı.
Piyasalar açısından bundan sonraki süreçte üç başlık belirleyici olacak: ABD-İran görüşmelerinin yeniden başlayıp başlamayacağı, İsrail-Lübnan hattındaki çatışmanın genişleyip genişlemeyeceği ve petrol arz güvenliğine ilişkin yeni risklerin oluşup oluşmayacağı. Altın tarafında dolar endeksi ve faiz beklentileri baskı oluşturmaya devam ederken, petrol tarafında jeopolitik risk primi fiyatları yukarıda tutuyor.