Türkiye’de son yıllarda art arda yaşanan sıcak hava dalgalarının boyutunu ortaya koyan yeni araştırma dikkatleri yeniden iklim değişikliğine çevirdi. İstanbul Teknik Üniversitesi araştırmacıları tarafından 1950 ile 2025 yılları arasındaki günlük maksimum sıcaklık verileri incelenerek gerçekleştirilen çalışmada, son 75 yılın en şiddetli sıcak hava dalgalarının 2023 ve 2025 yazlarında yaşandığı belirlendi. Araştırmanın “Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi” sonuçlarına göre 2023 yılında sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme kıyasla 7 katın üzerine çıkarken 2025 yazında yaklaşık 11 katlık seviyeye ulaştı. Çalışmada 2024 yazı ise ortalama sıcaklık açısından öne çıktı. Türkiye’nin yaz mevsimi ortalama sıcaklığının 2024 yılında 26,1 dereceye ulaşarak tarihsel rekor kırdığı belirtildi. Araştırmacılar, ortalama sıcaklık rekoru ile sıcak hava dalgasının şiddetinin aynı anlama gelmediğine işaret ederken gelecek yıllara yönelik projeksiyonlarda aşırı sıcak günlerin ciddi şekilde artabileceğini aktardı.
2023 Ve 2025 Yazları Kayıtlara Geçti
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile Meteoroloji Mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırmada 75 yıllık dönem incelendi.
Günlük maksimum sıcaklık verileri üzerinden yapılan hesaplamalarda 2023 yazındaki sıcak hava dalgalarının büyüklüğünün referans dönemin 7 katından fazla olduğu belirlendi.
2025 yazında ise sıcak hava dalgası şiddetinin yaklaşık 11 kat seviyesine çıkarak incelenen dönemin en yüksek değerine ulaştığı aktarıldı.
Türkiye’de yaz mevsimi ortalama sıcaklıklarının 1970-1990 yılları arasında 22-23 derece civarında seyrettiği, 2000’li yıllardan itibaren ise 24-25 derece seviyelerine doğru yükseldiği belirtildi.
Araştırmacılar, sıcak hava dalgalarının yalnızca ortalama sıcaklık değerleri üzerinden değerlendirilmediğini belirtti. Atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi farklı etkenlerin de dalgaların süresi ve şiddetinde rol oynadığı ifade edildi.
İzmir İçin Yılda 53 Gün Hesaplandı
Araştırmada gelecek yıllara ilişkin projeksiyonlara da yer verildi. IPCC’nin kötümser senaryolarına dayanan hesaplamalarda Türkiye’nin büyük kentlerinde sıcak hava dalgası görülen gün sayısının artabileceği belirtildi.
1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir’de yılda ortalama 3 ila 5 gün sıcak hava dalgası görülürken 2021-2050 döneminde sayının İstanbul, Ankara ve Konya’da yaklaşık 16, Antalya’da 18, İzmir’de ise 23 güne çıkabileceği hesaplandı.
2051-2080 dönemine yönelik projeksiyonlarda artış daha yüksek seviyelere ulaşıyor. Sıcak hava dalgasının etkili olduğu gün sayısının İstanbul ve Ankara’da yaklaşık 38, Antalya ve Konya’da 40, İzmir’de ise 53 güne kadar çıkabileceği öngörülüyor.
Araştırmada elde edilen verilerin Türkiye ve Doğu Akdeniz havzasındaki iklim koşullarında yaşanan değişime işaret ettiği belirtilirken sıcak hava dalgalarına karşı uyum çalışmalarının geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.