Deniz yatakları, suyun uyguladığı kaldırma kuvveti sayesinde batmaz. Suya bırakılan her cisme, yer değiştirdiği suyun ağırlığı kadar yukarı yönlü bir itme kuvveti uygulanır. Cismin ağırlığı bu kuvvetle dengelendiğinde yüzeyde kalır. Fizikte Arşimet ilkesi olarak bilinen kural bu dengeyi açıklar.
Yaz aylarında deniz yataklarının neden suyun üzerinde kaldığı sıkça araştırılıyor. Yüzeyde kalma durumu yalnızca şişme yataklara özgü değildir. Aynı prensip gemiler için de geçerlidir. Temel unsur yoğunluk ilişkisidir.
Deniz yatakları suda neden batmaz?
Suya bırakılan bir nesne belirli bir hacimde suyu yer değiştirir. Yer değiştiren suyun ağırlığı kadar kaldırma kuvveti oluşur. Eğer bu kuvvet cismin ağırlığını karşılıyorsa batma gerçekleşmez. Denge noktası oluşur.
Deniz yatakları genellikle içi hava dolu malzemelerden üretilir. Hava yoğunluğu düşüktür. Bu yapı yatakla su arasındaki ortalama yoğunluk farkını belirler. Ortalama yoğunluk suyun yoğunluğundan düşük kaldığında yüzme gerçekleşir.
Cisim suya konulduğunda bir miktar batar. Yer değiştiren suyun ağırlığı artar. Ağırlık eşitlenene kadar batma sürer. Eşitlik sağlandığında daha fazla derinleşme olmaz.
Metal bir gemi ağır görünür. İç hacminde geniş hava boşlukları bulunur. Ortalama yoğunluk suyun altına düşer. Yüzme prensibi aynıdır.
Plastik oyuncaklar ve tahta levhalar da benzer şekilde davranır. Malzeme yoğunluğu suya göre daha düşüktür. Su tarafından uygulanan kaldırma kuvveti yeterli seviyeye ulaşır. Batma gerçekleşmez.
Yoğunluk kavramı burada belirleyicidir. Bir cismin toplam kütlesi ile hacmi arasındaki oran önem taşır. Hacim büyüdükçe yer değiştirilen su miktarı artar. Bu artış kaldırma kuvvetini yükseltir.
Deniz yataklarının tasarımı bu prensip üzerine kuruludur. Şişirilebilir yapı geniş hacim sağlar. Ağırlık ise düşüktür. Böylece suyun uyguladığı itme kuvveti dengeyi korur.
Suyun içinde batmayan her nesne aynı fizik kuralına uyar. Yer değiştiren suyun ağırlığı nesnenin ağırlığına eşitlendiği noktada yüzme durumu sabitlenir. Deniz yatakları da bu denge sayesinde su yüzeyinde kalır.