Türkiye'nin idari haritasında köklü bir değişiklik gündemde: il sayısını 81'den 106'ya çıkaracak yeni düzenleme için gözler Meclis'e çevrildi. Kriterleri karşılayan 25 ilçenin il yapılması planlanırken listede Zonguldak'tan Ereğli ile Konya'dan Ereğli'nin birlikte yer alması isim krizini gündeme taşıdı. Yeni illerle birlikte plaka sıralamasında da ilginç bir tartışma ortaya çıktı; aday ilçelerin hiçbirinin "100" numaralı plakayı almak istemediği öne sürülüyor. Düzenleme için Meclis mesaisi bekleniyor. 1989'dan 1999'a uzanan süreçte il sayısı 67'den 81'e yükselmişti; yeni hamle yıllar sonra süreci yeniden başlatıyor.
İki farklı ilçenin aynı adı taşıması, plaka numarası tartışması, il statüsü için aranan kriterlerin netleşmesi aramaları artırdı. 25 ilçenin tam listesi, "yeni iller hangileri" sorusunu arama trafiğinin ana eksenine taşıdı.
25 Yeni İl Adayı ve İl Olma Kriterleri
Bir ilçe için "il olacak" haberi yıllarca beklenen bir müjde gibi geliyor. Vatandaşlar kendi şehrinin listede olup olmadığını merakla arıyor. İki farklı şehirde aynı adı taşıyan ilçelerin yarattığı tablo, tartışmayı büyütüyor. Plaka numarasında "100" rakamından kaçınılması ise konuya ayrı bir renk katıyor.
İl olmak için belirlenen kriterlerin merkezinde nüfus yer almaktadır. Bir ilçenin il statüsü kazanabilmesi için en az 100 bin nüfusa sahip olması gerekir. Mevcut şehir merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunma şartı da aranmaktadır. Ekonomik gelişmişlik seviyesi, yeterli ulaşım, altyapı olanakları da değerlendirmede yer almaktadır. Söz konusu kriterler, aday ilçelerin belirlenmesinde temel ölçütü oluşturdu.
İl olmaya en yakın 25 ilçe kulislerde netleşmeye başladı. Liste şu şekilde sıralanıyor: Alanya, Tarsus, Çorlu, İnegöl, Siverek, Manavgat, İskenderun, Fethiye, Akhisar, Edremit, Ereğli (Zonguldak), Erciş, Bandırma, Cizre, Nazilli, Ereğli (Konya), Lüleburgaz, Ergani, Kahta, Ünye, Kozan, Elbistan, Polatlı, Midyat, Yüksekova. Coğrafi dağılım Türkiye'nin dört bir yanını kapsıyor; doğudan batıya, kuzeyden güneye uzanan geniş bir yelpaze dikkat çekiyor.
İki "Ereğli" meselesi listenin en tartışmalı boyutunu oluşturdu. Nüfusu 173 bin olan Zonguldak'ın Ereğli ilçesi ile nüfusu 158 bin olan Konya'nın Ereğli ilçesi aynı anda il yapılmak üzere listede yer aldı. İki ilçenin eş zamanlı il statüsü kazanması durumunda resmi kayıtlarda karışıklık yaşanmaması için illerden birinin adının değiştirilmesi gündeme gelmektedir. Hangi ilçenin isminin değişeceği, nasıl bir formülün uygulanacağı henüz netlik kazanmadı.
Plaka numarası tartışması ayrı bir boyut oluşturdu. İl sayısının 106'ya çıkmasıyla birlikte tahsis edilecek yeni plaka numaraları arasında "100" numarasını hiçbir ilçenin almak istemediği öne sürülüyor. Teklif hazırlıkları sırasında yeni illerin plaka numaralarının nasıl belirleneceği, "100 plaka" krizinin nasıl çözüleceği merak konusu olmaya devam etmektedir. Plaka sıralamasındaki bu özgün mesele, idari düzenlemenin teknik boyutunu biçimlendirdi.
Türkiye'de il sayısı en son 1999 yılında değişti. 1989'da başlayan süreçte Aksaray'la birlikte yürütülen düzenleme, il sayısını 67'den 81'e çıkardı. Yıllar sonra yeniden hız kazanan idari reform tartışmaları, 25 yeni ilin eklenmesiyle Türkiye'nin idari haritasını köklü biçimde dönüştürmeyi hedefliyor. İl sayısının 81'den 106'ya çıkması, son çeyrek yüzyılın en kapsamlı idari yeniden yapılanmasını oluşturacak.
Düzenlemenin Meclis gündemine giriş takvimi henüz açıklanmadı. Teklif hazırlıklarının tamamlanmasıyla 25 yeni ilin resmi statü kazanma sürecinin hız kazanması öngörülüyor. İsim değişikliği meselesi ile plaka numarası sorununa ilişkin çözüm önerilerinin Meclis sürecinde netleşmesi, düzenlemenin iki kritik başlığını oluşturuyor. Yeni il merkezlerinin altyapı, kadro, bütçe ihtiyaçlarına dair hazırlık adımlarının da teklif süreciyle birlikte şekillenmesi bekleniyor.
