20 Kasım, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun Çocuk Hakları Bildirgesi'ni (1959) ve Çocuk Hakları Sözleşmesi'ni (1989) kabul ettiği gün olarak, çocuk hakları açısından evrensel bir dönüm noktası olmayı sürdürüyor. Bu anlamlı günde, AFSAD Toplumcu Gerçekçi Belgesel Fotoğraf Atölyesi'nin hazırladığı 'Oyun Oyuncak Çocuk' sergisi, çocukların dünyasını fotoğraflar ile görünür kıldı.
Sergi, çocukların oyun hakkını, yaşam mücadelelerini ve günlük deneyimlerini, yetişkin bakışından bağımsız olarak, kendi perspektiflerinden aktarmayı hedefliyor. Burada her kare, bir çocuğun sesini duyurma çabası; her fotoğraf, bir çocuğun dünyayı keşfetme ve kendi yaşamını inşa etme mücadelesi...
2021-2024 yılları arasında yürütülen çalışma, çocukların oyunlarını, yaşam mücadelelerini ve günlük deneyimlerini hem saha gözlemleri aracılığıyla gün yüzüne çıkardı. Sergi, çocukların kendi bakış açılarını ortaya koyarak, oyun hakkının tüm çocuklar için temel bir hak olduğunu vurguladı.
Sergide, özellikle bizzat çocuklar tarafından fotoğraflanan'Mülteci Çocuklar' ve 'Bademlidere Çankaya Evi Çocuklar İçin Fotoğraf Atölyesi' başlıkları öne çıktı.
'Çocuklara seslerini duyurmalarında destek olmak ve onları görünür kılmak istedik
Serginin açılış konuşmasını Atölye Çocuk Danışma Kurulu üyesi Burcu Çubuk yaptı. Çubuk, konuşmasında çocukların karşılaştığı eşitsizliklere dikkat çekerek şunları kaydetti:
'İnsanın varoluşundan beri kültürel bir eylem olan oyun zamanla farklılaşarak ve gelişerek devam etti ve her zaman önemini korudu. Her çocuk ruhunu ve kişiliğini şekillendirsin diye oyun hakkına sahiptir. Ancak sanayileşmenin de etkisiyle insan oyun oynama karakterinden uzaklaşmıştır ve karşımızda karanlık bir tablo görüyoruz. Dünyanın her bir yanında köle olarak çalıştırılan çocuklar, eğitim hakkı ellerinden alınan, kağıt toplayan, çalışan çocuklar, mülteci çocuklar, siyasetin ve politikanın hedefi haline gelen çocuklar, özgür olmayan ve yaşam hakkı gasp edilen çocuklar var. Bu tabloda çocuklar sömürülüyor, onların emekleri ve hakları ellerinden alınıyor.'
Çubuk, diğer yandan umut dolu tabloya da dikkat çekerek sözlerini şöyle sürdürdü:
'Diğer tarafta ise eğitim, oyun ve yaşam hakkı ellerinde olan çocuklar var; oyun oynayarak kendi geleceklerini biçimlendiren, korunan çocuklar: Biz bu sergide hem karanlık tabloyu gözler önüne serip çocuklara seslerini duyurmada yardım etmek hem de onları görünür kılmak istedik. Bunu bir gün çocukların korunduğu, umut veren bir dünyanın oluşması hayaliyle yaptık.'
Mehmet Özer: Çocukların kadrajından 'yaşam' ve 'mücadele'
Atölye yürütücüsü Mehmet Özer ise konuşmasında şunları kaydetti:
'Biz bu sergide karanlık tabloyu gözler önüne serip çocuklara seslerini duyurmada yardım etmek ve onları görünür kılmak istedik ve bunu bir gün çocukların korunduğu umut veren dünyanın oluşması hayalimizle yaptık. Sergimizde 30'dan fazla kişi görev almıştır ve sergimizi önemli kılan şeylerden biri de 'Mülteci Çocuklar' ve 'Bademlidere Çankaya Evi Çocuklar İçin Fotoğraf Atölyesi'dir çünkü bu iki çalışmada çocukların kendi çektikleri fotoğraflar yer almaktadır. Sergimiz gezerken bizimle aynı duyguları ve hayalleri paylaşmanızI diliyoruz.'
Cevat Uğraş: 'Her kare, bir yaşamın ve bir mücadelenin tanıklığıdır'
Atölye asistanlarından Cevat Uğraş ise açılışta yaptığı konuşmada şunları kaydetti:
'Bu atölyede önceliğimiz, çocukların bakış açılarını, kendi dünyalarını ve deneyimlerini doğrudan fotoğraflarla anlatmalarını sağlamaktı. Fotoğraf, çocukların sözcüğü; onların görünür olmasını sağlayan güçlü bir araç. Bu süreçte hem çocuklarla hem de çocukların içinde bulunduğu farklı sosyal ortamlarla birebir çalıştık, onları gözlemledik ve onların hikâyelerini kayda geçirdik. Amacımız, sadece fotoğraf üretmek değil, aynı zamanda çocukların kendi haklarını ve özgürlüklerini ifade edebilecekleri bir alan yaratmaktı. Her kare, bir yaşamın ve bir mücadelenin tanıklığıdır.'
Belgesel fotoğraf çalışmasının yürütücülüğünü Mehmet Özer, asistanlığını Serap Baysal ve Cevat Uğraş yaptı. Danışma kurulu üyeleri Burçak Sel, Çınar Livane Özer, Ezgi Koman ve Özlem Eser, Atölye Çocuk Danışma Kurulu ise Ada Gümrükçü, Zeynep Balcı, Rengim Güler, Burcu Çubuk ve Nehir Sarıtaş'tan oluştu.
Açılış konuşmalarının ardından müzisyen Deniz Polat 'Günyüzü', 'Karanfil Eker Misin?', 'Mamak Türküsü' ve 'Güzel Günler Göreceğiz' gibi şarkılarla etkinliğe renk kattı.
Etkinliğin sonunda AFSAD Başkanı Burcu Vardar Atölye yürütücüsü Mehmet Özer ve Atölye Çocuk Danışma Kurulu üyesi Burcu Çubuk'a teşekkür belgelerini takdim ederek, Toplumcu Gerçekçi Belgesel Fotoğraf Atölyesi'ne katkı sunan tüm sanatçılara teşekkür etti.