Çocuklarda zeka geriliği, güncel adıyla zihinsel yetersizlik, gelişim döneminde ortaya çıkan ve çocuğun bilişsel işlevleri ile günlük yaşam becerilerini etkileyen bir durumdur. Genellikle 18 yaşından önce fark edilir. Aileler çoğu zaman çocuğun akranlarına göre konuşma, öğrenme, problem çözme ve sosyal uyum alanlarında geride kalmasıyla durumu fark eder. Ancak her çocuğun gelişim hızı farklı olduğu için kesin değerlendirme uzmanlar tarafından yapılmalıdır. Erken tanı, eğitim ve destek sürecinin zamanında başlaması açısından önem taşır.
Zeka Geriliği Nasıl Anlaşılır
Zihinsel yetersizlik tanısı yalnızca okul başarısına bakılarak konulmaz. Değerlendirme; zeka testleri, gelişim ölçekleri ve çocuğun günlük yaşam becerileri dikkate alınarak yapılır.
Belirtiler şunlar olabilir:
Konuşmanın yaşıtlarına göre geç başlaması
Basit talimatları anlamakta zorlanma
Problem çözme ve soyut düşünmede güçlük
Okuma yazma öğrenmede belirgin zorlanma
Kişisel bakım becerilerinde yaşıtlarının gerisinde olma
Sosyal ortamlara uyum sağlamakta güçlük
Tanı sürecinde çocuk psikiyatrisi ve çocuk nörolojisi uzmanları tarafından değerlendirme yapılır. Gerekli durumlarda zeka testleri uygulanır.
Zeka Geriliği Nasıl Ortaya Çıkar
Zihinsel yetersizlik farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenler doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası olarak üç grupta incelenir.
Doğum öncesi nedenler arasında genetik hastalıklar, kromozom anomalileri ve annenin hamilelikte geçirdiği enfeksiyonlar yer alır. Örneğin Down sendromu en bilinen genetik nedenlerden biridir.
Doğum sırasında oksijensiz kalma, zor doğum veya erken doğum risk faktörleri arasında bulunur.
Doğum sonrası dönemde ise ağır enfeksiyonlar, kafa travmaları, zehirlenmeler ve ciddi beslenme yetersizlikleri etkili olabilir.
Erken Tanının Önemi
Erken tanı konulan çocuklar için özel eğitim programları ve bireysel destek planları hazırlanır. Bu sayede çocuğun akademik, sosyal ve günlük yaşam becerileri desteklenir. Ailelerin şüphe duydukları durumlarda zaman kaybetmeden uzman görüşü alması önemlidir.
Her gelişim geriliği zihinsel yetersizlik anlamına gelmez. Bu nedenle kesin tanı için uzman değerlendirmesi gereklidir.