Hindistan'ın doğusundaki Batı Bengal eyaletinde ortaya çıkan Nipah virüsü (NiV), dünya genelinde sağlık otoritelerini teyakkuza geçirdi. Aralarında doktor ve hemşirelerin de bulunduğu 5 kişide virüsün tespit edilmesi ve 100 kişinin karantinaya alınması, 'Yeni bir pandemi mi kapıda?' sorusunu gündeme getirdi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 'yüksek riskli patojen' olarak sınıflandırılan bu virüsün aşısı veya spesifik bir tedavisi bulunmuyor.
İşte Nipah virüsü hakkında bilmeniz gereken her şey: Bulaşma yolları, ölüm oranı ve korunma yöntemleri.
Yerel yetkililer, virüsün eyalet başkenti Kolkata ve çevresinde yayıldığını bildirdi. Enfekte olan 5 kişiden birinin durumunun kritik olduğu açıklanırken, sağlık çalışanlarının da virüse yakalanması, insandan insana bulaşma riskinin ciddiyetini gözler önüne serdi. Yaklaşık 100 kişi ev karantinasında gözlem altında tutuluyor.
Nipah virüsü nedir?
Nipah virüsü, hem hayvanlardan insanlara hem de insandan insana bulaşabilen zoonotik bir virüstür. İlk kez 1999 yılında Malezya'da domuz çiftliklerinde çalışanlarda görülen virüs, adını ilk tespit edildiği köy olan Sungai Nipah'tan almıştır.
Nipah virüsü belirtileri nelerdir?
Hastalık genellikle gribe benzer, belirsiz semptomlarla başlar. Virüsün endişe veren özelliklerinden biri, iyileşen hastalarda bile yıllar sonra tekrar ortaya çıkabilen beyin iltihabı ve kalıcı kişilik değişiklikleridir. CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri) verilerine göre en yaygın belirtiler şunlardır:
-
Ateş ve şiddetli baş ağrısı
-
Kas ağrısı ve aşırı yorgunluk
-
Öksürük ve nefes darlığı (Zatürre riski)
-
Beyin iltihabı (Ensefalit): Konfüzyon, nöbet geçirme ve koma.
Nipah Virüsü öldürücü mü?
Nipah virüsü, COVID-19 ile kıyaslandığında çok daha yüksek bir ölüm oranına sahiptir. Vakaların seyrine göre ölüm hızı %40 ile %75 arasında değişmektedir. Bu durum, virüsü dünyanın en tehlikeli biyolojik tehditlerinden biri yapmaktadır.
| Özellik | |
| Doğal Taşıyıcı | Meyve Yarasaları (Pteropus) |
| Bulaşma Yolu | Temas, kontamine gıdalar, vücut sıvıları |
| Ölüm Oranı | %40 - %75 |
| Tedavi / Aşı | Mevcut değil (Sadece semptomatik destek) |
Nipah virüsü nasıl bulaşır?
Virüsün ana kaynağı meyve yarasalarıdır. Bulaşma döngüsü şu şekilde gerçekleşir:
-
Kontamine Gıdalar: Yarasaların tükürük veya idrarıyla temas etmiş meyvelerin (özellikle hurma suyu/şırası) yıkanmadan tüketilmesi.
-
Hayvandan İnsana: Enfekte domuzlar veya diğer çiftlik hayvanlarıyla temas.
-
İnsandan İnsana: Enfekte bir kişinin vücut sıvılarıyla (tükürük, kan, idrar) yakın ve korunmasız temas.
Nipah virüsünden nasıl korunulur?
Şu an için bir aşısı bulunmadığı için
-
Meyveleri Yıkayın: Yarasa ısırığı olan veya şüpheli görünen meyveleri asla tüketmeyin.
-
Hijyene Dikkat: Enfekte bölgelerde elleri sık sık sabunla yıkayın.
-
Koruyucu Ekipman: Hasta bakımı yapanların mutlaka maske ve eldiven kullanması gerekir.
-
Gıdaları Kaynatın: Taze meyve sularını veya palmiye şıralarını içmeden önce kaynatmak virüsü etkisiz hale getirir.
Popüler kültürde Nipah: 'Contagion' filmi gerçek mi oluyor?
2011 yapımı meşhur 'Contagion (Salgın)' filmindeki kurgusal virüs, büyük ölçüde Nipah virüsünden esinlenilerek yaratılmıştır. Filmdeki yarasa-domuz-insan bulaşma zinciri, Nipah'ın gerçek dünyadaki yayılım modelini yansıtmaktadır.