ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Başkan Donald Trump’ın talimatıyla İran limanlarına giren ve bu limanlardan ayrılan deniz trafiğine yönelik ablukayı yeniden başlatacağını açıkladı. Uygulamanın 14 Temmuz 2026 Salı günü ABD Doğu Saati ile 16.00’da, Türkiye saatiyle ise 23.00’te yürürlüğe girmesi planlanıyor. Ablukanın özellikle İran bağlantılı gemileri ve İran limanlarıyla ticaret yapan deniz trafiğini hedef alacağı bildirildi.
Karar, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı çevresinde yeniden yükselen askeri gerilimin ardından geldi. Donald Trump, boğazın uluslararası ticarete açık kalacağını savunurken İran gemileri ile İran’la ticaret yapan gemilerin geçişinin engelleneceğini söyledi. İran yönetimi ise ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın yönetiminde söz sahibi olmasına izin vermeyeceğini açıkladı.
İran Limanlarına Abluka Ne Zaman Başlayacak?
CENTCOM tarafından yapılan açıklamaya göre ABD kuvvetleri, 14 Temmuz’da İran limanlarına giren ve bu limanlardan çıkan deniz trafiğine yönelik abluka uygulamasını yeniden başlatacak. ABD ordusu, İran limanlarına veya İran kıyı bölgelerine seyreden gemilerin kontrol edileceğini ve kurallara uymayan gemilerin geçişine izin verilmeyeceğini duyurdu.
Açıklamada, İran bağlantısı bulunmayan ve abluka kurallarını ihlal etmeyen ticari gemilerin bölgedeki geçişlerinin desteklenmeye devam edileceği belirtildi. Denizcilere, Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı yaklaşımlarında görev yapan ABD deniz kuvvetleriyle telsiz üzerinden iletişim kurmaları çağrısı yapıldı. Ticari gemilere uygulamanın detaylarını içeren ayrıca resmi bir denizcilik bildirimi gönderileceği kaydedildi.
ABD’nin İran’a yönelik önceki deniz ablukası 13 Nisan 2026 tarihinde başlamıştı. ABD ve İran arasında varılan geçici anlaşmanın ardından uygulama haziran ayında kaldırılmış, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine ücretsiz ve açık tutulması konusunda uzlaşmaya varıldığı açıklanmıştı. Son çatışmaların ardından bu sürecin kesintiye uğradığı ve Washington yönetiminin ablukayı yeniden devreye sokma kararı aldığı bildirildi.
Donald Trump, yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nın İran olsun ya da olmasın açık tutulacağını söyledi. Ablukanın yalnızca İran gemilerini ve İran’ın ticari müşterilerini hedef alacağını savunan Trump, diğer ülkelerin gemilerinin boğazdan geçmeye devam edebileceğini belirtti.
Trump’ın en dikkat çeken açıklaması ise Hürmüz Boğazı’ndan geçen kargolardan yüzde 20 oranında ödeme alınacağı yönündeki sözleri oldu. ABD Başkanı, bu ödemenin bölgede güvenliğin sağlanması ve Amerikan askeri varlığının masraflarının karşılanması amacıyla talep edileceğini ifade etti. Ancak ödemenin hangi yöntemle tahsil edileceği ve hangi gemileri kapsayacağı konusunda henüz ayrıntılı bir düzenleme açıklanmadı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Trump’ın açıklamalarına sosyal medya üzerinden yanıt verdi. Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlayan ülkenin İran olduğunu savunan Arakçi, ABD’nin yüzde 20’lik ödeme talebiyle alay etti. İran yönetimi ayrıca ABD ile iş birliği yapan bölge ülkelerinin Tahran tarafından düşmanca hareket etmiş sayılabileceği uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin yeniden yükselmesi enerji piyasalarını da etkiledi. Abluka açıklamasının ardından petrol fiyatlarında yüzde 5’e yaklaşan artışlar yaşandı. Boğaz, dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin önemli bölümünün geçtiği stratejik deniz yollarından biri olduğu için yaşanacak uzun süreli bir aksaklığın küresel enerji fiyatlarını artırabileceği değerlendiriliyor.
ABD’nin yeni abluka uygulamasının nasıl yürütüleceği, yüzde 20’lik ödeme planının hayata geçirilip geçirilmeyeceği ve İran’ın nasıl karşılık vereceği önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
