Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kurban kesimi sırasında okunacak temel ifade "Bismillahi Allahü ekber" sözüdür. Kesim öncesinde teşrik tekbiri getirilebilmekte, ardından besmele ile kesime başlanmaktadır. Diyanet'in fetva metninde En'âm suresinin 162 ile 163. ayetlerinin okunabileceği yer almaktadır. Aynı surenin 79. ayeti de kesim sırasında okunabilecek dualar arasında kaydedilmektedir. Hanefî mezhebine göre besmelenin kasten terk edilmesi halinde kesilen hayvanın eti yenmemektedir. Unutularak besmelenin çekilmemesi durumunda eti yemek meşru kabul edilmektedir. Kurban sahibinin kesimi bizzat yapması şart olmamakta, vekâlet vererek kestirmek de mümkün olmaktadır.
2026 Kurban Bayramı'nın 27 Mayıs Çarşamba günü başlamasıyla kesim hazırlığı yapan vatandaşların kurban duası arama trafiği yükselmektedir. Niyet biçimi, tekbirin okunuş şekli, kesim usulü, hayvan refahı kuralları araştırılan başlıkların temel kalemlerini oluşturmaktadır.
Kurban Kesimi Sırasında Besmele, Niyet ve Tekbir Uygulaması
Bayram sabahının erken saatlerinde kesim alanına götürülen kurbanlık hayvanın başında bekleyen kurban sahibinin yüzü, hazırlık telaşının yorgunluğundan teslimiyet duygusuna doğru geçiş yapıyor. Yağmurdan sonraki güneş ışıltısında tekbir sesleri yükseliyor. Bismillahi Allahü ekber ifadesi, telaşı bir an için durduran sakinleştirici cümleye dönüşüyor. Kesim sahnesinde teknik işlem olmaktan çıkan kurban ibadeti, içsel teslimiyetle bütünleşiyor.
Diyanet'in açıklamasındaki temel kural hayvan kesilirken besmele çekilmesidir. Kesim sırasında "Bismillahi Allahü ekber" ifadesi söylenmektedir. Hanefî mezhebindeki yorum kasten terk durumunda hayvan etinin yenmemesi yönündedir. Unutarak besmele çekilmemesi halinde et yenebilir kabul edilmektedir. Allah'ın adının anılması ibadetin temel şartı sayılmaktadır.
Kesim öncesinde teşrik tekbirinin getirilmesi de tercih edilebilen uygulamalar arasında konumlanmaktadır. Yaygın okunan teşrik tekbiri "Allahu ekber Allahu ekber, lâ ilâhe illallahü vallahü ekber, Allahu ekber Allahu ekber ve lillahil hamd" şeklindedir. Sözün anlamı "Allah en büyüktür, Allah en büyüktür, Allah'tan başka ilah yoktur, Allah en büyüktür, Allah en büyüktür, hamd Allah'a mahsustur" yapısını taşımaktadır. Tekbir sonrası niyet tazelenmektedir.
Diyanet'in fetva metninde En'âm suresinin 162 ile 163. ayetlerinin okunabileceği bilgisi yer almaktadır. Söz konusu ayetlerde namazın, kurbanın, hayatın, ölümün âlemlerin Rabbi olan Allah için olduğu anlamı bulunmaktadır. Aynı metinde En'âm suresinin 79. ayetinin de okunabileceği kaydedilmektedir. Söz konusu ayette kişinin yüzünü gökleri ile yeri yaratana çevirdiğini anlatan ifade yer almaktadır. Kur'an'dan okunan ayetlerin Arapça aslıyla telaffuz edilmesi tercih edilen uygulamadır.
Niyetin açıklığı kurban kesiminin ibadet boyutunu sağlamlaştıran unsurdur. Kişinin kurbanı Allah rızası için kestiğini kalpten bilmesi yeterli kabul edilmektedir. Dil ile uzun bir niyet cümlesi kurma zorunluluğu bulunmamaktadır. Tercih edilirse "Allah rızası için kurbanımı kesmeye niyet ettim" şeklinde kısa cümle ile niyet söylenebilmektedir. Kalpteki ibadet amacının açık olması temel ölçüt konumundadır.
Hayvan refahına yönelik kurallar kesim sürecinin temel parametrelerini biçimlendirmektedir. Hayvana eziyet edilmemesi mutlak gerekliliktir. Bıçağın önceden bilenmiş olması zorunluluk taşımaktadır. Kurbanlık hayvanın kesim yerine sakin biçimde götürülmesi davranış kuralları arasında konumlanmaktadır. Hayvanın kesim öncesinde su ile yem ihtiyacının karşılanmış olması, kesimin ehil kişilerce gerçekleştirilmesi ibadetin usulüne uygunluğunu sağlamaktadır. Bıçağın hayvanın gözü önünde bilenmemesi, başka hayvanların kesim sahnesinde tutulmaması Diyanet'in tavsiye ettiği davranış prensipleridir.
Vekâletle kesim uygulaması kurban sahibinin bizzat kesim yapamadığı durumlardaki çözüm yolunu oluşturmaktadır. Kurban sahibinin kesimi şahsen yapması şart olmamaktadır. Vekâlet veren kişinin niyetini açıklaması, vekilin de görevi kabul etmesi temel uygulamadır. Vekil olan kişi kesim sırasında kurban sahibinin niyeti adına hareket etmektedir. Besmele, tekbir, kesim usulü aynı şekilde uygulanmaktadır. "Bismillahi Allahü ekber" ifadesi vekâletle kesimde de temel unsur konumunu korumaktadır.
Kesim sonrası hayvanın can vermesi beklenmektedir. Boyun damarlarının kesilmesinin ardından kanın akıtılması süreci ibadetin son aşamasını oluşturmaktadır. Hayvanın tamamen can vermeden parçalama işlemine başlanmaması temel kuraldır. Etin yenilmesi açısından Hanefî mezhebindeki kurallar şah damarı, nefes borusu, yemek borusunun kesilmesi şartına dayanmaktadır. Boyun damarlarından üçünün kesilmesi geçerli kesim sayılmaktadır.
Türkiye Diyanet Vakfı'nın yayımladığı kurban kılavuzu, bayram öncesi vatandaşlar için referans kaynak olarak hizmet vermektedir. Cep boy broşürler, online video anlatımlar, mobil uygulama içerikleri kurban kesimi hazırlığındaki bilgi kanallarını çeşitlendirmektedir. İl müftülüklerinin bayram öncesi düzenlediği eğitim seminerleri, mahalle kasaplarının dini usule uygunluğa yönelik bilgilendirme çalışmaları, kurban kesim yerlerindeki rehber broşürler ibadetin sahaya yansıyan teknik destek yapısını oluşturmaktadır.
