Kurban kesmek, Kurban Bayramı yaklaşırken Diyanet bilgileri ışığında farz değil, Hanefi mezhebine göre şartları taşıyan Müslümanlar için vacip kabul edilmektedir. Şafiî, Malikî, Hanbelî mezheplerinde ise sünnet-i müekkede sayılmaktadır. İbadet Kur’an-ı Kerim’de Kevser Suresi ile Hac Suresi ayetlerinde yer almaktadır. Yükümlülük için Müslüman, akıl sağlığı yerinde, ergen, mukim, nisap miktarı mala sahip olmak gerekmektedir.
Kurban ibadetinin hükmü, 2026 Kurban Bayramı öncesinde dini soruların merkezinde bulunmaktadır. Vatandaşlar, kesimin farz mı vacip mi olduğunu, kimlerin sorumlu sayıldığını, Kur’an’da hangi dayanakların yer aldığını araştırmaktadır. Hanefi mezhebinde vacip hükmü öne çıkmaktadır. Diğer üç mezhepte güçlü sünnet kabulü bulunmaktadır.
Kurban Kesmek Farz mı Vacip mi, Kimlere Gerekir?
Bayram yaklaştıkça evlerde hazırlık telaşı büyüyor. Bir yanda kurbanlık arayışı sürüyor, diğer tarafta dini sorular akla geliyor. İbadetin hükmü, aile bütçesiyle manevi sorumluluk arasında hassas bir yer tutuyor. Merak artıyor.
Kurban kesmek Hanefi mezhebine göre farz değil, vacip hükmünde değerlendirilmektedir. Vacip, Hanefi fıkhında kesin delille sabit farzdan farklı olmakla beraber yapılması gerekli ibadetler arasında yer almaktadır. Maddi imkânı bulunan kişinin bu görevi yerine getirmesi beklenmektedir. Gücü yettiği halde terk eden kişi dinen sorumlu sayılmaktadır.
Şafiî, Malikî, Hanbelî mezheplerinde kurban kesmek sünnet-i müekkede kabul edilmektedir. Sünnet-i müekkede, Hz. Peygamber’in devamlı yaptığı güçlü sünnet anlamına gelmektedir. Bu mezheplerde imkânı olan kişinin kurban kesmesi teşvik edilmektedir. Hüküm, Hanefi mezhebinden farklı biçimde kurulmaktadır.
Kurban ibadeti Kur’an-ı Kerim’de yer almaktadır. Kevser Suresi’nin ikinci ayeti, namaz kılma ile kurban kesme emrini birlikte anmaktadır. Hac Suresi’nin otuz dördüncü ayetinde ise her ümmet için kurban ibadetinin meşru kılındığı bildirilmektedir. Ayetlerde ibadetin takva yönü öne çıkmaktadır.
Kurban kesmekle yükümlü olan kişide belli şartlar aranmaktadır. Kişinin Müslüman olması gerekmektedir. Akıl sağlığının yerinde bulunması, ergenlik çağına ulaşması, seferi değil mukim sayılması şartlar arasında bulunmaktadır. Mali yeterlilik de temel ölçü kabul edilmektedir.
Nisap miktarı, kurban yükümlülüğünde en önemli maddi ölçü olmaktadır. Temel ihtiyaçlar ile borçlar çıktıktan sonra 80,18 gram altın değerinde mala sahip olan kişi dinen zengin sayılmaktadır. Malın üzerinden bir yıl geçmesi şartı aranmamaktadır. Bu yönüyle kurban nisabı zekât hesabından ayrılmaktadır.
2026 yılı için nisap hesabı altın fiyatı üzerinden yapılmaktadır. Mayıs ayındaki ortalama gram altın değeri 6 bin 880 TL seviyesinde alındığında 80,18 gram altın yaklaşık 550 bin TL ile 552 bin TL aralığına karşılık gelmektedir. Borçlar düşüldükten sonra bu seviyede birikimi kalan kişi için Hanefi mezhebine göre kurban kesmek vacip olmaktadır. Kişisel borç durumu hesabı değiştirmektedir.
Aile içinde kurban yükümlülüğü bireysel esasla değerlendirilmektedir. Aynı evde yaşayan kişilerden hangisi nisap miktarı mala sahipse sorumluluk o kişi için doğmaktadır. Eşlerin mal varlığı ayrı hesaplanmaktadır. Çocuklar ergenlik çağına ulaşmamışsa yükümlü sayılmamaktadır.
Kurbanın hükmü mezheplere göre farklılık göstermektedir. Hanefi mezhebinde mali gücü olan mukim Müslüman için vacip kabul edilen ibadet, Şafiî, Malikî, Hanbelî çizgisinde sünnet-i müekkede sayılmaktadır. Kur’an’daki ayetler ibadetin meşruiyetini göstermektedir. Nihai sorumluluk, kişinin mezhebi, nisap hesabı, borç durumu üzerinden değerlendirilmektedir.
